çağdaş siyasi düşünceler

*** 2020-2021 Bahar Dönemi SUI 343 Çağdaş Siyasi Düşünceler syllabus için tıklayınız…

1. Hafta – Giriş: Siyaset, Felsefe, Sosyoloji

– Film: 12 Angry Men (Yön. Sidney Lumet, 1957)

– Podcast: University of Oxford, Podcasts, Modernism and Post-Modernism

“Çağdaşlık” Kavramı

  • Çağdaşlık sözcüğü ile anılan kavram bir mekan mı, yoksa bir zaman mı sorunudur?
  • Pozitivizmin bugünkü çağdaşlıktaki payı nedir?
  • Çağdaşlığı gözlemleme amacındaki bilim insanı hangi kaynaklara başvurmalıdır?
  • Modern devlet ile çağdaşlık arasında sarsılamaz bir bağdan söz edilebilir mi?
  • Modern hukuk çağdaşlığın neresindedir?
  • Evrensel ile tikel ayrımı, çağdaşlık tartışmalarına nasıl adapte edilebilir?

“Siyasal” Kavramı

  • Siyasal olan nedir?
  • Farklı siyaset seçeneklerini bir ortak paydada buluşturan temel amaç ne olabilir?
  • Toplumsallık olmadan siyaset olabilir mi?
  • Bir düzen sağlama yöntemi olarak siyaset neden ve nasıl çağdaşlık tartışmalarına dahil edilmelidir?

“Düşünce” Kavramı

  • Felsefe nedir?
  • Filozof kimdir?
  • Felsefeyi bilimden ne ayırır? Neden bu iki kavram birbirinden ayrılmalıdır?
  • Sokrates’e göre ideal yönetim yapısının başında kim bulunmalıdır? Neden?
  • Platon’un ideal devletini besleyen varlıklar-formlar dünyası ayrımı nasıl anlaşılmalıdır? Bu devlette yöneten-yönetilen ayrımı neye göre yapılır?
  • Aristoteles’e göre politika nedir? Varlıkların telosu göz önüne alındığında, siyasetin ve devletin varoluş nedenleri olarak hangi kavramlara başvurulmalıdır?
  • Sosyoloji nedir?
  • Sosyolog kimdir?
  • “Siyaset sosyolojisi”nden ne anlaşılmalıdır?

 

2. Hafta – Jeremy Bentham / John Stuart Mill

– Film: Bir Zamanlar Anadolu’da (Yön. Nuri Bilge Ceylan, 2011)

– Podcast: BBC4, In Our TimeUtilitarianism

Jeremy Bentham (1748 – 1832)

  • Bentham’a göre fayda (utility) nedir, nasıl hesaplanır?
  • Faydacılık (Utilitarianism) neden bir ahlak yaklaşımı olmak zorundadır?
  • Sonuççuluk (consequentialism) ne anlama gelir?
  • Bentham’da toplum ile birey arasındaki ilişki nasıl tanımlanmaktadır?
  • Bentham’a göre “haz prensibi” (pleasure principle) nedir?
  • Hayattaki iki egemen gücün (haz ve acı) hesaplanma yöntemi, Hedonist Calculus, nasıl kullanılır?
  • Bentham’a göre hazların ve acıların birbirine geçişkenliği ve eşitliği neden önemlidir?
  • Bentham’a göre adalet nedir, bir toplumda adalet nasıl sağlanabilir?
  • Panopticonnedir?
  • Bentham’ın toplumunda ne zaman ceza verilir?

John Stuart Mill (1806 – 1873)

  • Mill’in Faydacılık anlayışı ile Bentham’ın Faydacılık anlayışını birbirinden ayıran temel noktalar nelerdir?
  • “En Büyük Mutluluk Prensibi”nde (Greatest-Happiness Principle) mutluluk hangi kriterlere dayanarak tanımlanmaktadır?
  • Mill’in faydacı yaklaşımında, zihinsel hazların bedensel hazlardan daha fazla öne çıkartılmasının nedeni nedir?
  • Basit hazlar (simple pleasures) ile yüksek hazlar (high pleasures) arasındaki farklar nasıl ve kimler tarafından belirlenir?
  • Mill bir elitist midir?
  • Mill’e göre özgürlük (liberty) nedir?
  • Mill’e göre bireyin özgürlüğü ne zaman ve hangi koşulda kısıtlanabilir?
  • “Çoğunluğun tiranlığı” (tyranny of majority) nedir?
  • Ahlak, devlet ve diğer kontrolcü kurumlar nasıl evrensel baskı yöntemleri oluşturur?
  • Liberalizm-Sosyalizm skalasında, Mill’i hangi uca daha yakın konumlandırırsınız? Neden?

 

3. Hafta – Friedrich von Hayek / Robert Nozick / Murray Rothbard

– Film: Dallas Buyers Club (Yön. Jean-Marc Vallée, 2013)

– Podcast: BBC4, In Our TimeLibertarian Theory

Ludwig von Mises (1881 – 1973)

  • Praxeologynedir?
  • Mülkiyet nedir?
  • Mises’e göre insan eylemi (human action) neden bilimin analiz nesnesi olmalıdır?
  • Kapitalist üretim süreçlerinde açığa çıkan bilginin merkezsizliği neden önemlidir?
  • Kapitalist üretime yönelik müdahaleler neden anti-demokratiktir?

Friedrich von Hayek (1899 – 1992)

  • Metodolojik bireycilik (methodological individualism) nedir?
  • Kapitalizm ile üretime dair bilgi kanallarının açılması arasındaki ilişki nasıl kurulabilir?
  • Catallaxynedir?
  • Serbest piyasa ile adalet arasında nasıl bir ilişki mevcuttur?
  • Hayek’e göre özgürlük nedir? Bireysel özgürlük ile ekonomik özgürlük arasındaki ilişki nasıl kurulur?

Ayn Rand (1905 – 1982)

  • Objektivizm (objectivism) nedir?
  • Objektivist etik ne anlama gelmektedir?
  • Ahlaki bireycilik nedir?
  • Rand’a göre kişisel mutluluk ile ahlak arasındaki bağlantı nasıl kurulmalıdır?

Murray Rothbard (1926 – 1995)

  • Anarko-kapitalizm nedir? Tüm liberterler anarko-kapitalist midir?
  • Devletin sermaye lehine ortadan kaybolması neden gereklidir?
  • Hukuk ve güvenlik gibi konular dahil olmak üzere tüm toplumsal görevlerin devletten alınıp özel teşebbüse devredilmesi neden gereklidir?
  • Kayıt-dışı ekonominin savunusu nasıl yapılabilir?
  • Serbest piyasada gönüllülük esası ne anlama gelmektedir?

Robert Nozick (1938 – 2002)

  • Nozick’in Faydacılık eleştirisinde yönelttiği temel sorular nelerdir?
  • Nozick’e göre mülkiyet hakkı neden önceliklidir?
  • Liberterlik (Libertarianism) nedir?
  • Minarşizm nedir?
  • Yetkilenme kuramının (entitlement theory) varsayımları nelerdir?
  • İnsanın kendine-sahip-olması (self-ownership) ne demektir?
  • Nozick’in aktarım ilkesine göre kazanımların elde edilmesi ve adaletli olarak dağıtılması için ön koşullar nelerdir?
  • Wilt Chamberlain örneği neyi anlatır?
  • Devletin rolü Nozick’in teorisinde nasıl sınırlanır? Devlet bir yeniden-düzenleme aracı olabilir mi?

 

4. Hafta – John Rawls

– Film: BlacKkKlansman (Yön. Spike Lee, 2018)

– Podcast: BBC4, A History of IdeasWhat Is Justice?