uluslararası ilişkiler kuramları

 

*** 2013-2014 güz dönemi ULU 501 syllabus için tıklayınız…

 

1. Hafta – Uluslararası İlişkiler Kuramlarına Giriş

– Film: The Parallax View (yön. Alan J. Pakula, 1974)

– Kitap: Hayvan Çiftliği (George Orwell, 1945, Animal Farm)

“Uluslararası” Kavramı

  • Ulus nedir?
  • Modernite nasıl tanımlanabilir?
  • Charles Tilly’ye göre, imparatorlukların modern devletlere dönüşüm süreçlerini tetikleyen faktörler nedir?
  • Modern devletin ‘sözleşmeler’ ile bağlı oldukları toplumları ‘uluslaştırma’ dinamiğinin altında yatan faktörler nedir?
  • Modern devletin ulus ihtiyacı hangi problemleri doğurmuş olabilir?

“Uluslararası İlişkiler” Disiplini

  • Uluslararası politikanın, Siyaset Bilimi’nden ayrı bir bilimsel disiplinin analiz birimi olarak ortaya çıkışını tetikleyen tarihsel faktörler nelerdir?
  • Sosyal bilimlerde bir “disiplin” olarak yer edinebilmek için gereken faktörler nelerdir?
  • Uluslararası İlişkiler’in üzerinde evrilmeye başladığı ‘realizm-idealizm tartışması’ (?), disiplinin hangi soruya yanıt arayışı sırasında ortaya çıkmıştır?
  • Uluslararası İlişkiler’in analiz birimleri nedir? (Yurdusev)
  • Uluslararası İlişkiler’in analiz seviyeleri nedir? (Yurdusev)
  • Sizce uluslararası politikayı anlayabilmek için belirli bir ideolojiye atıf yapmak gerekmekte midir? Nedir?

Kavramsal Soru(n)lar

  • Ontoloji nedir?
  • Epistemoloji nedir?
  • Metodoloji nedir?
  • Rasyonalizm nedir?
  • Hümanizm nedir?
  • Sekülerizm nedir?
  • Pozitivizm nedir?
  • İdeoloji nedir?

 

2. Hafta – (Neo-)Realizm

– Film: batoru rowaiaru (yön. Kinji Fukasaku, 2000)

– Kitap: Düşüş (Albert Camus, 1956, La Chute)

Thomas Hobbes

  • İnsan doğası nasıl tanımlanmalıdır?
  • Doğal durumu çatışma ve anarşi haline getirmekten nasıl kaçınılabilir?
  • Leviathan nedir?
  • Bir toplumsal sözleşmeye (social contract) neden gerek duyulmaktadır?
  • Uluslararası alanda bir Leviathan kurulabilir mi? Nasıl?

Realizm

  • İki dünya savaşı idealizmi nasıl “haksız” kılmıştır?
  • Lineer ve progresif bir tarih anlayışı neden “sorunlu”dur?
  • “Uluslararası alanda güç ilişkileri tarafından objektif olarak belirlenen ulusal çıkarlar” (Hans J. Morgenthau) varsayımı altında, savaşlar nasıl önlenebilir?
  • Devlet neden uluslararası siyasetin başat aktörü olmalıdır?
  • Ulusal gücün (national power) istikrarlı ve istikrarsız ögeleri nelerdir?
  • Güvenlik ikilemi nasıl meydana gelir?
  • Siyaset nedir? Savaş nedir? Diplomasi nedir?
  • Ahlak kavramının uluslararası siyasette yeri var mıdır?
  • Hegemonik İstikrar Teorisi (Hegemonic Stability Theory) (Robert Gilpin) neyi anlatır?
  • E.H. Carr realist midir?
  • Realist teorinin analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • Realist teori hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

Neo-Realizm

  • Realizmin hangi eksiklikleri neo-realizme duyulan gereği ortaya çıkartmıştır?
  • Kenneth Waltz’a göre uluslararası sistemi meydana getiren ögeler hangileridir?
  • Yapı (structure) nedir?
  • Uluslararası yapıyı etkileyen değişmez ve değişken faktörler nelerdir?
  • Süper-güçlerin (ya da hegemonların) sayısı uluslararası siyaset için neden önemlidir?
  • Kutupluluk (polarity) uluslararası siyaseti düzenlemek ve anlamak adına neden önemlidir?
  • Neo-realizme göre güç nedir?
  • John Mearsheimer’ın saldırgan neo-realizmi (offensive neo-realism) ile Waltz’un savunmacı neo-realizmi (defensive neo-realism) birbirinden nasıl ayrılır?
  • Neo-realizmin metodolojisi ve ele aldığı konulara yaklaşımı realizme göre nasıl farklılaşmaktadır?
  • Neo-realist teorinin analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • Neo-realist teori hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

 

3. Hafta – (Neo-)Liberalizm

– Film: Fahrenheit 451 (yön. François Truffaut, 1966)

– Kitap: Yaşamak İstiyorum (Ayn Rand, 1936, We the Living)

John Locke

  • İnsanın doğal durumu neden işbirliğine eğilimlidir?
  • Doğal durumda tartışılamaz (toplumsal sözleşmeden önce garanti altına alınan) haklar hangileridir?
  • Sivil toplum nedir?
  • Ampirizm nedir?
  • Devlet ile birey arasındaki sözleşmeye göre devletin toplum hayatındaki rolü nasıl sınırlanmalıdır?

Karl Polanyi

  • Ulus-devletin ortaya çıkışı ile piyasa ekonomisinin gelişimi arasında nasıl bir ilişki mevcuttur?
  • Kendini düzenleyen piyasa (self-regulating market) nedir, nasıl çalışır?
  • On dokuzuncu yüzyılın Polanyi’ye göre ‘çöken’ kurumları hangileridir? Bu çöküşün nedenleri nelerdir?
  • Gömülü liberalizm (embedded liberalism) nedir?
  • David Harvey’nin neo-liberalizm olarak adlandırdığı süreç, Polanyi’nin liberalizminden nasıl ve ne zaman ayrılır?

(Neo-)Liberalizm

  • Çıkarların doğal armonisi nedir?
  • 1945-sonrası dönem ve 1970’lerin küresel krizleri liberalizmi nasıl yeniden canlandırmıştır?
  • Bretton-Woods Konferansı, IMF, World Bank, WTO, Marshall Planı gibi kurumların ortaya çıkma nedenleri nelerdir?
  • Washington Consensus nedir?
  • Uluslararası Liberal Teori’nin analiz birimleri nelerdir?
  • Uluslararası alanın doğal durumu nedir?
  • Savaşların temel sebebi nedir?
  • Andrew Moravcsik’e göre karşılıklı bağımlı devlet davranışı (interdependent state behavior) nedir?
  • David Mitrany’ye göre dallanma (ramification) ve Ernst Haas’a göre dağılma (spill-over) süreçleri nasıl işlemektedir?
  • Richard Rosecrance’a göre mutlak kazanç ile göreceli kazanç arasında nasıl bir fark bulunmaktadır?
  • Uluslararası Liberal Teori’ye göre ahlak, insan hakları, azınlık hakları, demokrasi gibi kavramlar/normlar, kurumlar arasında nasıl ve hangi bağlar (linkages) sayesinde yayılmaktadır?
  • Joseph Nye’a göre yumuşak güç (soft power) nedir?
  • Robert Keohane’e göre karmaşık karşılıklı bağımlılık (complex interdependency) nedir, bağımlılıktan (dependency) nasıl ayrılır?
  • Robert Keohane’e göre hegemonya nasıl oluşur, nasıl varlığını sürdürür? Robert Gilpin’in “Hegemonik İstikrar Teorisi” ile temel farklılıkları nelerdir?
  • Michael Doyle’a göre Demokratik Barış Teorisi (Democratic Peace Theory) nedir, nasıl işlemektedir?
  • Francis Fukuyama’nın “tarihin sonu” tezi, Doyle’ın teorisinden nasıl ayrılmaktadır?
  • (Neo-)liberal teorilerin analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • (Neo-)liberal teori hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

 

4. Hafta – İngiliz Okulu

– Film: Underground (yön. Emir Kusturica, 1995)

– Kitap: Şato (Franz Kafka, 1926, Das Schloss)

Martin Wight

  • “Neden bir uluslararası teori yoktur?”
  • Uluslararası İlişkilerde davranışı betimleyen üç geleneksel okul birbirlerinden nasıl ayrılır?
  • Niccolo Macchiavelli ve Thomas Hobbes ile anılan Realizm’e (Realism) göre uluslararası ilişkiler neden bir anarşi durumudur ve neden uluslararası bir Leviathan’a gerek yoktur?
  • Hugo Grotius ile anılan Rasyonalizm’e (Rationalism) göre anarşi neden her zaman çatışma anlamına gelmez?
  • Grotius’un bakış açısına göre gelenekler neden devletlerin mutlak güçlerinden daha önemlidir?
  • Grotius’a göre uluslararası moral değerler ne olabilir? Bu değerleri ortaya koymak veya izlemek için bir otoriteye ihtiyaç var mıdır?
  • Immanuel Kant ile anılan Radikalizm’e (Revolutionism) göre uluslararası ilişkiler neden devlet-ötesindedir?
  • Kantçı yaklaşıma göre devletler yerine bireysel ahlak neden uluslararası politikada daha önemli bir rol oynamalıdır?

İngiliz Okulu

  • Uluslararası İlişkiler’de ‘toplum’ (society) boyutu neden önemli olmalıdır?
  • “Uluslararası toplum” (international society) nedir?
  • Uluslararası toplum, dünya devletinden (world state) nasıl ayrılır?
  • Uluslararası emperyal/devletler sistemi nedir? Nasıl gelişir? Nasıl uluslararası topluma dönüşür?
  • Ortak kültürler olmadan yalnızca çıkarlar veya hukuk temelli bir işbirliğinden söz edilebilir mi?
  • Hedley Bull’un “anarşik toplum” (anarchical society) ile tanımladığı model nasıl açıklanabilir?
  • İngiliz Okulu’nun temel varsayımlarına göre, uluslararası siyasetin temel aktörleri nasıl belirlenebilir?
  • Devlet egemenliği neden bir ön koşul olmalıdır?
  • Adam Watson’a göre devlet-sistemi içerisindeki hegemonik eğilim (hegemonic propensity) nasıl önlenebilir?
  • Uluslararası toplumun sınırları nelerdir?
  • Uluslararası sistemde düzen nedir? Wight’ın ortak kültür ön kabulü, Bull ve Watson’da neden daha ‘gevşek’ yapılanmalara yerini bırakabilir?
  • Uluslararası ilişkilerin varlığını sürdürmesinde düzen mi, adalet mi önce gelir?
  • İngiliz Okulu’nun normatif kanadı (R.J. Vincent, Nicholas Wheeler, Tim Dunne, Robert Jackson vd.) insan hakları ile devlet egemenliği arasındaki paradoksa nasıl çözüm üretirler?
  • İnsani müdahalenin (humanitarian intervention) sınırları ne olmalıdır?
  • Adil savaş (just war) nedir? Uygulanabilirliği mevcut mudur?
  • İngiliz Okulu’nun yapısalcı kanadına (Barry Buzan, Richard Little vd.) göre uluslararası toplumu, dünya toplumundan ne ayırır? Dünya toplumu nedir?
  • Devletler-arası (inter-state), insanlar-arası (inter-human) ve ulus-aşırı (trans-national) toplumlar nasıl oluşur?
  • İngiliz Okulunun analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • İngiliz Okulu hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

 

5. Hafta – (Neo-)Marksist Yaklaşımlar

– Film: Machuca (yön. Andrés Wood, 2004)

– Kitap: Beyaz Zenciler (Ingvar Ambjornsen, 1986, Hvite niggere)

Karl Marx

  • Marx’ın diyalektik düşüncesi ile Georg Hegel’in diyalektik düşüncesi arasında nasıl bir fark vardır?
  • Ludwig Feuerbach’ın materyalizmi, Marx’ın diyalektik anlayışına nasıl yansımıştır?
  • Friedrich Engels’e göre tarihsel materyalizm (historical materialism) nedir?
  • Artı-değer (surplus value) nasıl oluşur?
  • Artı-değerin ortaya çıkışı ile toplumsal sınıfların oluşumu arasındaki bağlantılar nelerdir?
  • Bir metanın kullanım değeri (use value) ile takas değeri (exchange value) arasında nasıl bir fark vardır?
  • Marx’a göre yapı (structure) ile üst-yapı (super-structure) ilişkisinin belirleyenleri nelerdir?
  • Yabancılaşma (alienation) nedir?
  • Meta fetişizmi nedir?

Bağımlılık Teorileri

  • Immanuel Wallerstein’ın dünya-sistemi teorisi, geleneksel bağımlılık teorilerine nasıl bir meydan okuma gerçekleştirir?
  • Tarihsel kapitalizm nedir?
  • On altıncı yüzyıldan itibaren şekillenen dünya ekonomisinde merkez (center), çevre (periphery) ve yarı-çevre (semi-periphery) ülkeler nasıl ortaya çıkar?
  • Samir Amin’e göre merkezi kapitalizm ile çevresel kapitalizm arasındaki farklar nelerdir?
  • Andre Gunder Frank’ın Wallerstein’ın beş yüz yıllık dünya-sistemi anlayışına karşı çıkıp beş bin yıllık dünya sistemini öngörme sebepleri nelerdir?
  • Frank’a göre uydular ve metropoller nasıl gelişir?
  • Bugün neden ABD merkezli bir hegemonyadan bahsedilmektedir?
  • Türkiye’nin dünya-sistemindeki konumu nasıl açıklanabilir?
  • Marksist bağımlılık teorilerinin analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • Marksist bağımlılık teorileri hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

Emperyalizm

  • John Hobson’a göre emperyalizm ile kapitalist aşırı-birikim arasında nasıl bir bağlantı bulunmaktadır?
  • Rudolf Hilferding’e göre finans kapital nedir, nasıl meydana gelir?
  • Rosa Luxemburg ve Nikolai Bukharin’in görüşleri arasındaki temel farklılığa işaret eden ‘dış pazarlar’ tartışması neyi anlatır?
  • Vladimir Lenin, neden emperalizmi ‘kapitalizmin en yüksek aşaması’ olarak tanımlamıştır?
  • Lenin’e göre emperyalizmin beş aşaması nelerdir?
  • Karl Kaustky’nin ultra-emperyalizm argümanı neden Marksist çevrelerce eleştirilmektedir?

 

6. Hafta – İnşacılık (Constructivism)

– Film: Manderlay (yön. Lars von Trier, 2005)

– Kitap: Görünmez Canavarlar (Chuck Palahniuk, 1999, Invisible Monsters)

İnşacılık

  • (Neo-)realizm ile (neo-)liberalizmin ortak yanları ve anlaşmazlıkları nelerdir?
  • Ontolojik atomizm neden sorunludur?
  • Yapan (agent) ile yapı (structure) arasındaki ilişki uluslararası siyasetin analizi için neden önemlidir?
  • Yapılaştırma (structuration) teorisi nedir?
  • Alexander Wendt ile anılan sistemik inşacılık nedir?
  • Peter Katzenstein ile anılan birim-düzeyinde inşacılık nedir?
  • John Ruggie ve Friedrich Kratochwil ile anılan bütüncü (holistic) inşacılık nedir?
  • İnşacı teorinin ortak bir özünden, metodolojisinden ve epistemolojisinden söz edilebilir mi?
  • İnşacılığın eleştirel teori ile ilişkisi hangi boyuttadır?
  • İnşacılığın İngiliz Okulu ile birleştiği ve ayrıldığı yanlar hangileridir?
  • İnşacılığın Uluslararası İlişkiler teori-yapımına katkıları nelerdir?
  • İnşacı teorilerin analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • İnşacı teoriler hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

Alexander Wendt

  • Wendt’e göre inşacılığın üç temel iddiası nelerdir?
  • Özneler-arasıcılık (inter-subjectivity) nedir?
  • Devletler, uluslararası sistemde nasıl kimlik kazanırlar?
  • Wendt neden ilkselcilik karşıtıdır? Atomizm ve kolektivizm karşıtlığı aynı anda nasıl meydana gelmektedir?
  • Yapı nedir?
  • Yapı ile yapanlar arasındaki ilişkinin niteliği nasıl anlaşılmalıdır?
  • Bilimsel gerçekçilik (scientific realism) nedir?
  • Fikirler, çıkarlar ve kimlikler arasında nasıl bir bağlantı bulunmaktadır?
  • Normatif ve fikirsel yapılar aktör davranışlarını nasıl etkilemektedir?
  • Kolektif kimlikler hangi nedensel ilişkiler çerçevesinde ortaya çıkmaktadır?

 

7. ve 8. Haftalar – Uluslararası İlişkilerde Eleştirel Yaklaşımlar

– Film: Fight Club (yön. David Fincher, 1999)

– Kitap: Gösteri Peygamberi (Chuck Palahniuk, 1999, Survivor)

Antonio Gramsci

  • Üretim ilişkileri ve artı-değerin nihai transferi sebebiyle oluşan kapitalist devletin amacı nedir?
  • Kapitalist devlet, insanları artı-değer sömürüsüne karşı nasıl ‘uysallaştırır’?
  • Kültürel hegemonya (hegemony) nedir?
  • Siyasal toplum (political society) ile sivil toplum (civil society) arasında mutlak bir farktan söz edilebilir mi?
  • Zor (coercion) araçları nasıl ve kimlerce kullanılır?
  • Rıza (consent) araçları nerede yaratılır ve nasıl kullanılır?
  • Pasif devrim (passive revolution) nedir?
  • Tarihsel blok (historical bloc) nedir?
  • Karşı devrim (counter revolution) nedir?
  • Küresel düzeyde bir hegemonya inşasından söz edilebilir mi?

Max Horkheimer

  • Aydınlanma düşüncesinin insan aklı üzerinde bir kısıtlama yarattığı iddiası hangi varsayımlara dayanmaktadır?
  • Frankfurt Okulu düşünürlerinin üzerinde anlaştıkları ortak paydalar hangileridir?
  • Geleneksel teori (traditional theory) nedir?
  • Ampirizm nedir?
  • Eleştirel teori (critical theory) nedir?
  • Özgürleşim (emancipation) nedir ve neden önemlidir?
  • Tarihsel koşullarından bağımsız bilimsel üretim olabilir mi?

Robert Cox

  • Teorinin iki temel öğesi, perspektif ve problematik, nasıl anlaşılmalıdır?
  • “Teori her zaman birileri ve bir amaç içindir” söylemi ile anlatılmak istenen nedir?
  • Cox’a göre Uluslararası İlişkiler’in problem-çözücü teorileri (problem-solving theory) hangileridir ve amaçları nelerdir?
  • Cox’a göre Uluslararası İlişkiler’in eleştirel teorileri nasıl olmalı ve neyi amaçlamalıdır?
  • Uluslararası siyasette aktörlerin eylemi tümüyle bağımsız/serbest olabilir mi?
  • Eylemlerin zamanla değişimi teorinin konusu haline nasıl getirilebilir?
  • Fernand Braudel’in longue durée tarih anlayışı Uluslararası İlişkiler’e nasıl adapte edilebilir?
  • Ulus-aşırıcılık (transnationalism) nedir?
  • Gramscici kapitalist devletin küresel düzeyde üstlendiği rol nedir?
  • Cox’ın hegemonya anlayışı ile Gilpin’in realist ve Keohane’in liberal hegemonya anlayışları arasında hangi temel farklılıklardan söz edilebilir?
  • Hegemonsuz bir dünya düzeni mümkün olabilir mi?
  • Cox’ın eleştirel yaklaşımının analiz seviyesi ve analiz birimi hakkında ne söylenebilir?
  • Cox’ın eleştirel yaklaşımı hangi konuları açıklamakta başarılı, hangilerini açıklamakta başarısızdır?

Stephen Gill

  • Küresel hegemonu meydana getiren etmenler nelerdir?
  • Kapitalist-bireyselcilik bugünün hegemon kültürünü nasıl etkilemektedir? Bu noktada küreselleşme sürecinin rolü nasıl anlaşılmalıdır?
  • 1973’te David Rockefeller tarafından kurulan Üçlü Komisyon (Trilateral Commission) ve benzeri kurumların sağladığı ‘elit oydaşması’ neden önemlidir?
  • Gramscici organik aydınların hegemonyanın küresel yayılımındaki rolü nedir?
  • Neo-liberal disiplin (neo-liberal discipline) nedir?
  • Yeni-anayasacılık (new-constitutionalism) nedir?
  • Piyasa medeniyeti (market civilization) nedir?

 

9. ve 10. Haftalar – Uluslararası İlişkilerde Post-Yapısalcı Yaklaşımlar

– Film: Wag the Dog (yön. Barry Levinson, 1997)

– Kitap: Biz (Yevgeni Zamyatin, 1920, Мы)

Yapı Kavramı

  • Uluslararası İlişkiler’in geleneksel teorilerince kullanıldığı anlamıyla “yapı” (structure) nedir? Yapıyı meydana getiren ögeler nelerdir?
  • Anthony Giddens ve Pierre Bourdieu ile anılan “yapılaştırma” (structuration) yaklaşımına göre, yapı ile fail/aktör arasındaki ilişkinin niteliği nedir?
  • Ferdinand de Saussure ve Claude Levi-Strauss’un farklı alanlardaki çalışmaları ile geliştirmiş oldukları yapısalcı (structuralist) yaklaşıma göre, aktör ile yapı arasındaki ilişkinin niteliği nedir?
  • Saussure’e göre gösterge (sign), gösteren (signifier) ve gösterilen (signified) arasındaki ilişki nasıl algılanmalıdır? Yapının içerisine ortaya çıkan tahakküm kuran kodlar ile göstergeler arasında ne tür bir ilişki mevcut olabilir?
  • Saussure’ün Dil (Langue) ve Söz (Parole) arasında yaptığı ayrım dışında, metinlerin (text) de anlamı etkilemedeki önemi üzerinde duran Jacques Derrida’ya göre post-yapısalcılık (post-structuralism) nasıl tanımlanabilir?
  • Derrida’ya göre metinler neden ve nasıl yapı-söküme (deconstruction) uğratılmalıdır?
  • Anlamın yayılımı (dissemination) ve “yazarın ölümü” (Roland Barthes) arasındaki ilişkinin niteliği nasıl anlaşılabilir?
  • Michel Foucault’ya göre iktidar ilişkileri nasıl tanımlanır? İktidar-bilgi ekseninden çıkan söylemlerin (discourse) soybilimi (genealogy) nasıl elde edilebilir?
  • Metinler-arası (inter-textual) okuma nasıl yapılır?

Richard Ashley

  • Küresel politikanın rasyonelleştirilmesi nasıl anlaşılmalıdır?
  • Pozitivist metodolojinin ötesine geçmek neden Uluslararası İlişkiler için öncelik taşımalıdır?
  • Dış dünyanın a priori varlığını kabul etmek neden tehlikelidir?
  • Geleneksel Uluslararası İlişkiler’in rasyonel insan ile arasında bağ kurduğu uluslararası siyaset anlayışı neden sorunludur?
  • İkili okuma (double reading) nedir?
  • Anarşi problematiğinin ikili okuması sırasında ortaya çıkan kahramanca pratik (a heroic practice) nedir?
  • Egemenlik ile anarşi arasındaki metinsel bağ nasıl kırılabilir?
  • Birbirini kesen mücadeleler (transversal struggles) nedir?

R. B. J. Walker

  • Pratik neden teori yüklüdür?
  • İç politika / dış politika ayrımı neden sorunludur?
  • Söylem analizinin Uluslararası İlişkiler’deki yeri ne olmalıdır?
  • Devlet egemenliği neden siyasi bir pratik olarak anlaşılabilir?
  • Birlik-çeşitlilik, içsel-dışsal ve zaman-mekan arasındaki ilişkiler geleneksel Uluslararası İlişkiler teorilerini nasıl beslemektedir?

William Connolly

  • Uluslararası siyasette kimlik ve farklılıklar üzerinde neden durulmalıdır?
  • Derrida’ya göre différance nedir?
  • Uluslararası siyasette ‘Öteki’ nasıl meydana gelmektedir?
  • Ulus ile uluslararası arasındaki bağ neden sorunludur?
  • Muhalefetin (dissidence) varlığı, uluslararası alanda egemenlik algısına ne tür bir etkide bulunmaktadır?

 

11. Hafta – Uluslararası İlişkilerde Birey Temelli Yaklaşımlar

– Film: Donnie Darko (yön. Richard Kelly, 2001)

– Kitap: Günce (Chuck Palahniuk, 2003, Diary)

Andrew Linkater

  • Linklater’ın savunduğu Kantçı radikal gelenek ve dünya devleti içerisinde bireylerin rolü ne olabilir?
  • Rasyonel bireyin kendi ‘vatandaşlığına’ (citizenship) yönelik eleştirileri onu nasıl yeniden ‘insan’a (human) doğru evirmeye yardımcı olabilir?
  • İnsanlar, dışlama (exclusion) pratikleri olmadan nasıl kimlik kazanabilir?
  • Bugünkü ‘uluslararası’ kavramında bireyin dışlayıcılığı nasıl bir rol oynamaktadır ve bundan özgürleşme (emancipation) olasılığı var mıdır?
  • Yabancılar (onlar) ve biz ayrılığı, ulus-devletin kuruluş dinamiklerini nasıl etkilemiştir ve bunun ötesine geçebilmek için ne gerekir?

J. Ann Tickner

  • Bireyden ve vatandaştan ayrı bir kategori olarak kadının deneyimleri, uluslararası alana nasıl içselleştirilebilir ve bu neden gerekli bir bilimsel duruş olmalıdır?
  • Toplumda dezavantajları yaratan toplumsal cinsiyet (gender) pratikleri, uluslararası alana nasıl yayılır?
  • Ulusal güvenliğin jeopolitik inşası neden erkek-egemen bir anlatıya sahiptir?
  • Rasyonel/duygusal, evrensel/tarihsel, olgu/değer, kamu/özel gibi siyasal karşıtlıklar gibi erkek/kadın karşıtlığında da bulunabilen “hiyerarşik” mantık, uluslararası ilişkiler için neden önemlidir?
  • Tickner’ın Hans Morgenthau’ya yönelik ‘altı prensip’ eleştirisi nasıl şekillenmektedir?

Christine Sylvester

  • Feminist postmodernizm ile postmodern feminizm arasında nasıl bir fark mevcuttur?
  • Meskenleştirme (homesteading) nedir?
  • Empatik işbirliği (empathetic cooperation) nedir?
  • Uluslararası İlişkiler ‘metin’lerini kaleme alan yazarların kişisel tecrübeleri, uluslararası ilişkilerin pratiğini ve söylemini nasıl etkilemektedir?
  • Uluslararası İlişkiler disiplininin ‘kolajında’ erkek-egemenliğin temsili nasıl gerçekleşmektedir?
  • Bugünkü dış politika pratiklerinde kadınların rolü neden ‘erkeksi’dir?

Cynthia Enloe

  • Uluslararası İlişkiler teorilerinde kadınların ve toplumsal cinsiyetin rolü nasıl incelenebilir?
  • “Bireysel olan siyasidir” düsturu içerisinde kadın ile erkeğin siyaseti birbirinden nasıl ayrılmaktadır?
  • Uluslararası İlişkiler’de ‘normal’in, ‘algılanan’ın, ‘görünen’in erkeksi anlatısı nasıl oluşturulmaktadır?
  • Realizm-ötesi Uluslararası İlişkiler’de ahlak, kadınları dışlayarak nasıl aranmaktadır?
  • Kadın ile erkek arasındaki “özel ilişkilerin” niteliği, dünya siyasetini nasıl etkilemektedir?

 

12. Hafta – Uluslararası İlişkiler, Üçüncü Dünya ve Teori-Yapımında Değişimler

– Film: Cidade de Deus: Rio de Janeiro (yön. Fernando Meirelles, 2002)

– Kitap: Parçalanma (Chinua Achebe, 1958, Things Fall Apart)

Arlene Tickner

  • Uluslararası İlişkiler’in egemen anlatısının ‘ötekisi’ kimdir?
  • Avrupamerkezcilik nedir?
  • Oryantalizm nedir?
  • Ola Weaver’a göre Uluslararası İlişkiler’in sosyolojisi neden hala ABD merkezlidir?
  • Sömürgecilik-sonrası özne nasıl tanımlanabilir?
  • Homojen bir üçüncü dünya anlayışı nasıl kırılabilir?
  • Kültür, hibritlik ve günlük yaşam pratikleri üzerinden değerlendirildiğinde uluslararası siyasetin kilit kavramları zamana ve mekana bağlı olarak nasıl değişiklik göstermektedir?

James Rosenau

  • 1950 sonrası dünya siyaseti neden türbülans içine düşmüştür?
  • Uluslararası sistemin yapısını ve aktörlerini değiştiren dört temel etmen nelerdir?
  • Post-uluslararası siyasetin çatallaşması ve bu çatallaşmadan doğan sonuçlar nelerdir?
  • Potansiyel gözlem metodolojisi nasıl çalışmaktadır?
  • Küreselleşme ile birlikte devletlerin gücünde bir azalmadan söz edilebilmesi ne kadar gerçekçidir?
  • “Kavramsal hapishane” (conceptual jail) nedir?